Kategoria: Prawo dla każdego

Prawo dla każdego
Tutaj znajdziesz artykuły o codziennych problemach i wątpliwościach prawnych. Dowiesz się rzeczy ważnych i potrzebnych. Zacznij od artykułu o darowiźnie w rodzinie.

  • Idą zmiany dla e-commerce. Przedsiębiorca prawie jak konsument.

    Idą zmiany dla e-commerce. Przedsiębiorca prawie jak konsument.

    Wraz z nowym rokiem 2021 wejdą w życie nowe przepisy konsumenckie. To ostatni dzwonek na szybką lekcję z  prawa i zmodyfikowanie regulaminów serwisów internetowych. Właściciele e-sklepów, aplikacji SaaS oraz portali z innymi e-usługami powinni dostosować swój biznes do zmian. W przeciwnym wypadku niektóre postanowienia regulaminów mogą okazać się niedozwolonymi. Zaś sposób prowadzenia postępowania reklamacyjnego niezgodny z prawem. Wszystko to za sprawą ustawy z dnia 31 lipca 2019 r., której  wejście w życie opóźnił koronawirus.

    Jakie zmiany dotyczą e-commerce?

    Zmienia się między innymi kodeks cywilny oraz ustawa o prawach konsumentów. A co za tym idzie –  zasady sprzedaży i reklamacji.

    Główna zmiana dotyczy rozszerzenia definicji klienta. Dotychczas kupującym był albo konsument, albo przedsiębiorca.
    A jego prawa ściśle wiązały się z tym, do której grupy się zaliczał. Regulaminy i umowy zawierały definicje klienta – konsumenta i klienta – przedsiębiorcy oraz tworzyły odmienne zasady dotyczące reklamacji towarów (usług) czy zwrotów (rezygnacji). Wraz z nowym rokiem na rynek wchodzi nowy gracz – klient przedsiębiorca z uprawnieniami konsumenta.

    Zgodnie z nowymi przepisami, klient przedsiębiorca z uprawnieniami konsumenta to:

    osoba fizyczna zawierająca umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla niej charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

    I tak,  w zależności od tego czy kupowane towary/usługi będą miały dla przedsiębiorcy „charakter zawodowy” (ujawniony w CEiDG) lub nie, może być on odpowiednio  przedsiębiorcą z uprawnieniami konsumenta lub pozostanie klientem – przedsiębiorcą . I od tej  właśnie kwalifikacji zależeć będzie to, kiedy do przedsiębiorcy zastosujemy nowe przepisy.

    Co zmienia ta nowa definicja klienta-przedsiębiorcy?

    Przede wszystkim, jeśli do klienta-przedsiębiorcy z uprawnieniami konsumenta nadal będziesz stosować stare zasady, postanowienia Twojego regulaminu mogą okazać się niezgodne z prawem. Ponadto, regulamin może zawierać  tzw.  klauzule niedozwolone. 

    Nowelizacja rozszerza parasol ochrony konsumenckiej. Zarówno w obszarze reklamacyjnym, jak i w zakresie uprawnień przewidzianych ustawą o prawach konsumenta (np. rezygnacja z towaru lub usługi zakupionej na odległość). Poniżej napiszę Ci krótko o kluczowych zmianach.

    Uznanie reklamacji  po upływie 14 dni

    Do klienta – przedsiębiorcy z uprawnieniami konsumenckim zastosowanie znajdzie art. 5615 k.c. a wraz z nim 14 – dniowy termin na ustosunkowanie się sprzedawcy do reklamacji z tytułu rękojmi zawierającej żądanie wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo oświadczenie o obniżeniu ceny. W przypadku przekroczenia ww. terminu uważa się, że sprzedawca uznał żądanie klienta za uzasadnione.

    Roczne domniemanie istnienia wady

    Stosować będziemy także art. 5562 k.c. i związane z nim konsumenckie domniemanie istnienia wady fizycznej. Czyli zasadę, która polega na tym, że jeśli w okresie roku od wydania rzeczy ujawni się jej wada, przyjmuje się, że wada tkwiła już w rzeczy w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego. Co jest równoznaczne  z tym, że kupujący w tym okresie nie musi dowodzić wadliwości rzeczy.

    Prawo odstąpienia od umowy

    Nowe regulacje dają możliwość przedsiębiorcy z uprawnieniami konsumenckimi rezygnacji z zakupionych towarów lub usług. Do tej pory takim przywilejem cieszył się tylko konsument!

    Dłuższe przedawnienie roszczeń

    Ponadto, do przedsiębiorcy z uprawnieniami konsumenckimi znajdzie zastosowanie przepis, zgodnie z którym termin przedawnienia roszczeń nie upłynie wcześniej niż przed upływem 2 lat od wydania rzeczy kupującemu. 

    Zbadanie rzeczy i zgłoszenie wad

    Jednocześnie wyłączone zostaje stosowanie art. 563 k.c. Do tej pory przedsiębiorca, pod rygorem utraty uprawnień z tytułu rękojmi, musiał zbadać rzecz w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju. Następnie zawiadomić niezwłocznie sprzedawcę o wadzie, a w przypadku, gdy wyszła ona na jaw dopiero później – niezwłocznie po jej stwierdzeniu. Od stycznia 2021 r. przedsiębiorca z uprawnieniami konsumenckimi będzie miał na to zgłoszenie tyle czasu co konsument.

    Prawie robi różnicę (prawie jak konsument)

    Nasz prawodawca nie do końca jednak postrzega przedsiębiorcę, któremu nadał uprawnienia konsumenckie, na równi z konsumentem. Postanowił, aby art. 558 par. 1 k.c.  nie miał zastosowania wobec „prawie konsumenta” (czyli przedsiębiorcy z uprawnieniami konsumenckimi). Co na dzień dzisiejszy, oznacza, że w relacji z takim podmiotem strony mogą nadal odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć.

    Podsumowanie

    Niestety nowelizacja budzi pewne wątpliwości interpretacyjne. I choć cel jest  dość zrozumiały – pomoc drobnym przedsiębiorcom w stosunkach z silnymi przedsiębiorcami – to nowe regulacje nie są klarowne i jednoznaczne.  Pierwszym wyzwaniem dla  e-commerce z pewnością będzie sposób weryfikacji tego, czy klient – przedsiębiorca zawiera umowę w celach związanych z działalności zarobkową, czy też nie. Pojawiają się pomysły weryfikacji zawodowego charakteru z wpisem w  CEIDG czy też tworzenia kolejnych checkboksów (oświadczenie o celu zakupu).

    Do niejasności interpretacyjnych już nieco przywykliśmy. Zatem pozostaje wdrażać zmiany na bieżąco i trzymać rękę na pulsie, w którą stronę pojedzie praktyka.

    Podstawa prawna:

    Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych z dnia 31 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1495)

    Jeśli potrzebujesz pomocy przy stworzeniu lub zmianie regulaminu Twojego sklepu internetowego- napisz do nas!

  • Prawo cytatu

    Prawo cytatu

    Zasadą jest, że aby skorzystać z utworu będącego własnością innej osoby konieczne jest uzyskanie jej zgody oraz zapłata stosownego wynagrodzenia. Prawo, a dokładniej Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, przewiduje kilka wyjątków. W efekcie czego  w określonych  okolicznościach monopol twórcy zostaje ograniczony. Ustawodawca wprowadza te ograniczenia poprzez przepisy o tzw.  dozwolonym użytku utworów.

    Dozwolonym użytek utworów

    Wyjątki ograniczające  uprawnienia twórcy z jednej strony dotyczą sytuacji, w których dopuszczalne jest skorzystanie przez każdego z cudzego utworu, z drugiej natomiast przyznają tego rodzaju uprawnienia jedynie ściśle określonym podmiotom. Np. stacjom telewizyjnym i radiowym, bibliotekom, muzeom etc.

    Przykładem, w którym każdy może skorzystać z utworu będzie użycie już rozpowszechnionego utworu. Czyli takiego, który został co najmniej udostępniony publiczności. Np. piosenkarka zaśpiewała na koncercie po raz pierwszy piosenkę, której nie ma na jej płytach dla własnego użytku osobistego (np. wykonanie tej piosenki na ognisku wśród znajomych przy ognisku).

    Prawo przedruku

    Przykładem dozwolonego użytku przyznanego jedynie określonym podmiotom jest prawo przedruku, przysługujące stacjom telewizyjnym i radiowym. Dotyczy ono możliwości wykorzystania w celach informacyjnych już wcześniej rozpowszechnionych utworów, takich jak np. fotografie reporterskie czy sprawozdania o aktualnych wydarzeniach w celach informacyjnych.

    Prawo cytatu

    Formą  dozwolonego użytku, przysługującego nieograniczonej liczbie podmiotów jest również  tzw. prawo cytatu.

    Prawie każdy z nas miał sytuację, w której zastanawiał się, czy może wykorzystać cudzy utwór. Dobrym przykładem jest np. praca magisterska czy praca doktorska, którą ciężko jest napisać nie sięgając do rozmaitych źródeł.

    Pytanie, czy i w jakich okolicznościach prawo dopuszcza taką możliwość?

    Uzasadnieniem dla tego typu działania jest wykorzystanie utworu w ramach wspomnianego wyżej prawa cytatu przewidzianego w art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ustawodawca nie dopuszcza jednak pełnej dowolności w tym zakresie. Aby nasze działanie następowało w granicach prawa należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

    • Cudzy utwór może być wykorzystany jedynie w innym – nowym i samodzielnym utworze.
    • Utwór poza wyjątkami określonymi w ustawie, nie może być wykorzystany w całości  –  oznacza to, że z zasady można cytować jedynie urywki , a cudzy utwór nie może zdominować naszego; w całości można cytować utwory plastyczne (obraz), fotograficzne (zdjęcie) lub drobne utwory (np. limeryk) – należy pamiętać, że wykorzystany  fragment utworu musi korespondować (być w związku) z naszym.
    • Wykorzystanie cudzego utworu musi być uzasadnione celami cytatu, przez które z kolei rozumie się: wyjaśnianie, polemikę, analizę krytyczną  lub naukową, nauczanie lub prawa gatunku twórczości

    Oznaczenie cytowanego utworu

    To jednak nie wszystko – dodatkowym warunkiem jest odpowiednie oznaczenie cytowanego fragmentu utworu lub utworu poprzez wymienienie imienia i nazwiska twórcy oraz źródła, z jakiego pochodzi utwór. Istotne jest, że oznaczenie nie może ograniczyć się np. do podania autora i źródła jedynie w wykazie literatury, ale musi nastąpić już w momencie, w którym używamy cudzego utworu. Np. w formie przypisu.

    Nie zawsze będziemy mieli możliwość dokładnego określenia autora i precyzyjnego opisania źródła, z którego pochodzi utwór. W związku z tym ustawodawca zastrzegł, że podanie źródła i twórcy powinno uwzględniać istniejące możliwości. Przykładowo, kiedy cytujemy coś ze strony internetowej i nie jest wskazany twórca, albo jest podany twórca jedynie z imienia, wystarczające wydaje się podanie linku do strony www oraz wskazanie znanego nam imienia.

    Odpowiednie oznaczenie oznacza także odpowiednie wydzielenie/ oznaczenie cytowanego fragmentu. Z naszego dzieła musi wyraźnie wynikać gdzie się zaczyna, a gdzie kończy cytat. Tak, aby osoba była w stanie odróżnić fragment naszego autorstwa od fragmentu, który jest cytowany.

    Co więcej wykorzystanie cudzego utworu w ramach prawa cytatu jako formy dozwolonego użytku nie może naruszać normalnego korzystania z utworu, ani godzić w słuszne interesy twórcy.

  • Koronawirus – epidemia, choroba, kwarantanna, zamknięte szkoły i co dalej?

    Koronawirus – epidemia, choroba, kwarantanna, zamknięte szkoły i co dalej?

    Obecna sytuacja – epidemia koronawirusa – wymusiła na polskim ustawodawcy wprowadzanie nowych, tymczasowych regulacji prawnych. I tak ustawą z dnia 2 marca 2020 r. wdrożono szczególne rozwiązania dotyczące zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania COVID-19. Dotyczą one w szczególności pracy zdalnej,  zasad otrzymywania przez ubezpieczonych dodatkowego zasiłku opiekuńczego, maksym. cen produktów leczniczych, zasad kontroli bezpieczeństwa czy finansowania świadczeń zdrowotnych związanych z przeciwdziałaniem  COVID-19.

    Poniżej krótko omówię te kwestie, które budzą najwięcej wątpliwości z perspektywy pracownika, pracodawcy i rodzica. Mianowicie: pracę zdalną, zasiłek opiekuńczy oraz nieobecność pracownika w miejscu pracy z powodu kwarantanny lub choroby.

    Praca zdalna

    Zgodnie art.  3 „ustawy koronowirusowej”  (obowiązującym przez 180 dni licząc od 8 marca 2020 r.) pracodawca może zlecić pracownikowi pracę poza miejscem pracy. Przepisy nie nakazują, że ma być to miejsce zamieszkania pracownika czy miasto, w którym znajduje się siedziba pracodawcy. Nie przewidziano również specjalnej formy, jakiej zachowania wymaga zlecenie pracy zdalnej. Może więc to być ustne polecenie.

    Z ostrożności, zarówno z perspektywy pracodawcy jak i pracownika, warto udokumentować fakt zlecenia pracy zdalnej, np. wysyłając odpowiednie pismo lub e-mail do pracownika.

    Rodzaj, czas pracy i wynagrodzenie powinny odpowiadać zakresowi wynikającemu z umowy o pracę. Niezmienne pozostają również kodeksowe regulacje dotyczące pracy nadliczbowej i dyżurów. Ewentualne modyfikacje zakresu czynności wymagają zgody pracownika.

    Co ważne, zlecając pracę zdalną, pracodawca powinien wziąć pod uwagę takie kwestie jak:

    • zapewnienie odpowiednich narzędzi do pracy (sprzęt komputerowy, oprogramowanie),
    • ustalenie sposobu rozliczania kosztów (Internet, media),
    • przestrzeganie zasad bhp,
    • przestrzenie zasad dot. ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa systemów informatycznych.

    W przypadku, gdy pracodawca nie zapewnia pracownikowi oddelegowanemu do pracy zdalnej niezbędnych do jej wykonywania narzędzi, pracownik nie ma obowiązku korzystania z prywatnych urządzeń.  Wszelkie koszty pracy nadal pozostają po stronie pracodawcy! Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby pracodawca i pracownik zawarli  porozumienie, a w nim określili zasady korzystania ze sprzętu pracownika oraz ponoszenia innych dodatkowych kosztów. W celu uniknięcia ewentualnych nieporozumień, warto takie porozumienie utrwalić na piśmie (albo chociaż w formie korespondencji mailowej). Nie należy jednak zapominać, że prywatny komputer pracownika niekoniecznie musi spełniać wymagane standardy. W szczególności w zakresie bezpieczeństwa systemów informatycznych i poufności danych osobowych. Pamiętajmy jednak, że ryzyko ewentualnych naruszeń bezpieczeństwa nadal pozostanie po stronie pracodawcy.

    Dodam, że porady dotyczące środków  bezpieczeństwa danych osobowych podczas pracy zdalnej znajdziesz pod adresem strony internetowej UODO. 

    Zasiłek opiekuńczy

    W świetle dotychczasowych przepisów, zasiłki opiekuńcze przysługiwały (i nadal przysługują) ubezpieczonemu  z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad:

    1) dzieckiem lub innym członkiem najbliższej rodzinyw razie choroby tych osób,

    2) dzieckiem do ukończenia 8 roku życia w razie:

    • nieprzewidzianego zamknięcia szkoły, przedszkola czy żłobka, do którego dziecko uczęszcza oraz choroby niani z którą rodzice mają zawartą umowę uaktywniającą, o której mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 lub dziennego opiekuna,
    • porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi lub rodzicowi sprawowanie opieki oraz
    • pobytu małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.

    W sytuacjach określonych powyzej, ZUS (a nie pracodawca) wypłaci ubezpieczonemu świadczenie w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku.  Taki zasiłek może być pobierany w maksymalnej ilości 60 dni w roku.

    Aby otrzymać ww. zasiłek, należy złożyć do ZUS odpowiednie dokumenty, do których odsyłam na stronę ZUS.

    Wnioski o zasiłek opiekuńczy (składane osobiście/przez płatnika składek/przez lekarza) mogą wpływać do ZUS w formie elektronicznej przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS. Wystarczy mieć/założyć Profil Zaufany.

    Nowy (specjalny) zasiłek opiekuńczy

    Specustawa dot. koronawirusa, która weszła w życie w marcu 2020 r. wprowadziła dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Jest to świadczenie niezależne od standardowego zasiłku, o którym pisałam powyżej.

    Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu w sytuacji wymagającej sprawowania opieki nad dzieckiem do ukończenia przez nie 8 roku życia w przypadku zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły z powodu COVID-19.

    Żeby otrzymać taki zasiłek przesłanki muszą być spełnione łącznie, np. zamknięto szkołę Twojego 7 letniego syna z powodu COVID-19 i musisz sprawować nad nim osobistą opiekę (drugi rodzic pracuje). W przypadku starszych dzieci, pomimo zamknięcia placówek edukacyjnych taki zasiłek na chwilę obecną nie przysługuje. Pozostaje więc możliwość skorzystania z zasiłku na zasadach tradycyjnych.

    I tak ubezpieczony, który zgłosi chęć skorzystania z ww. zasiłku, będzie zwolniony od wykonywania pracy i otrzyma świadczenie za okres nie dłuższy niż 14 dni.

    Okres pobierania tego zasiłku nie jest zaliczany do ww. okresu 60-dniowego dotyczącego zasiłku pobieranego na standardowych zasadach. Oznacza to, że w przypadku wyczerpania się 14 dniowego limitu nowego zasiłku i w sytuacji gdy nadal z powodu koronawirusa szkoły, przedszkola i żłobki będą nieczynne, ubezpieczony może skorzystać ze standardowego 60 – dniowego zasiłku. Niewykluczone jest jednak, że ustawodawca na dniach wprowadzi kolejne zmiany w przepisach.

    Występując o wypłatę zasiłku należy złożyć oświadczenie do swojego płatnika składek np. pracodawcy, zleceniobiorcy (wzór oświadczenia dostępny jest na stronie ZUS). Osoby prowadzące działalność pozarolniczą składają oświadczenie w ZUS. W przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest potrzebny wniosek Z-15A, ani zaświadczenie płatnika składek.

    Rodzice mogą rozdzielić między sobą te 14 dni sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie od 12 do 25 marca 2020 r. W oświadczeniu skierowanym do płatnika lub bezposrednio do ZUS trzeba wskazać ilość dni sprawowania opieki przez każdego z rodziców/współmałżonków. Ta pula 14 dni przysługuje rodzicom/współmałżonkom łącznie.

    Choroba, kwarantanna i izolacja

    Za czas niezdolności do pracy powstałej na skutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, która trwa łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego (a w przypadku osoby powyżej 50 r. ż. do 14 dni) pracownik ma prawo otrzymać  80 % wynagrodzenia. Takie wynagrodzenie wypłaca pracodawca (art. 92 kodeksu pracy).

    Po upływie 33 dni (i odpowiednio 14 dni w przypadku pracownika powyżej 50 r. ż.) niezdolności do pracy, pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy. Taki zasiłek finansowany jest ze środków ZUS.

    Co istotne w obecnej sytuacji, wynagrodzenie chorobowe, a następnie zasiłek chorobowy przysługuje nie tylko chorym, ale również osobom, które zostały poddane kwarantannie lub izolacji. Decyzję o kwarantannie/izolacji może wydać państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny i można ją dostarczyć do pracodawcy (lub do placówki ZUS) po okresie odosobnienia.

    Dobrowolne powstrzymanie się od pracy, bez decyzji inspektora lub zaświadczenia lekarskiego, nie skutkuje prawem żądania wypłaty świadczeń pieniężnych.

    Jeśli zaś kwarantanny lub izolacji wymaga dziecko pracownika, wówczas sytuacja jest zbliżona do tej, która ma miejsce przy chorobie dziecka. Wówczas pracownik uprawniony będzie do powstrzymania się od pracy celem osobistej opieki nad dzieckiem i otrzymania zasiłku opiekuńczego.

    Podsumowanie

    Wyjątkowa sytuacja wymaga wyjątkowych rozwiązań. Mają one charakter czasowy i wymagają bieżącej aktualizacji. Bardzo prawdopodobne jest to, że w przeciągu najbliższych dni powstaną nowe rozwiązania i mechanizmy, celem zapobieżenia negatywnych skutków epidemii.

    Na chwilę obecną ubezpieczeni (pracownicy, ale też zleceniobiorcy czy przedsiębiorcy) mogą skorzystać ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na dziecko do lat 8, którego placówka edukacyjna została zamknięta w związku z epidemią COVID-19. W przypadku zachorowań, kwarantanny czy izolacji  – ubezpieczeni w okresie nie wykonywania pracy mogą uzyskać odpowiednio wynagrodzenie chorobowe, zasiłek chorobowy czy zasiłek opiekuńczy.

    Ponadto, innowacyjnym, jak na nasze dotychczasowe standardy, jest wprowadzenie możliwości zlecenia pracownikowi  pracy zdalnej.

    Prawdopodobnie kolejne dni przyniosą nowe regulacje – firmy czekają  na wprowadzenie tzw. „pakietu osłonnego” dla przedsiębiorców.

    Podstawa prawna

    Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r. (Dz.U. 2020 r. poz. 374)

    Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z dnia 25 czerwca 1999 r.  (tj. z dnia 15 marca 2019 r. ,Dz.U. z 2019 r. poz. 645).

    Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. (tj. z dnia 16 maja 2019 r.; Dz.U. z 2019 r. poz. 1040)

    Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570).

  • Kosmetyki w Unii Europejskiej – jak sprawdzić czy są bezpieczne?

    Kosmetyki w Unii Europejskiej – jak sprawdzić czy są bezpieczne?

    Całkiem niedawno w mediach zrobiło się głośno na temat małej dziewczynki, która trafiła do szpitala z powodu makijażu wykonanego dziecięcymi „malowidłami”. Zabawa w dorosłą mogła się zakończyć tragicznie. Mimo, że etykieta towaru informowała o przebadaniu i nietoksyczności produktu. Jak się później okazało, dziecko miało uczulenie na jeden ze składników kosmetyków. Sprawa wzbudziła moje szczególne zainteresowanie, bo sama jakiś czas temu kupiłam córce dziecięcy zestaw błyszczyków. I przyznam szczerze – zrobiłam to bez większego wczytywania się w ich skład. Zawierzyłam deklaracji producenta. Postanowiłam jednak sprawdzić, jak się mają regulacje prawne w temacie kosmetyków i jakie wymagania przepisy stawiają producentom i importerom.

    Produkt kosmetyczny

    Cennym źródłem informacji o bezpieczeństwie kosmetyków okazała się treść unijnego rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 oraz projekt polskiej ustawy o produktach kosmetycznych. Pomocnym w zdefiniowaniu, czy wyrób jest produktem kosmetycznym okazał się również podręcznik opracowany przez Komisję Europejską.

    I tak ustaliłam, że ocena, czy dany produkt jest produktem kosmetycznym musi być dokonywana na podstawie indywidualnych badań jego cech. Dowiedziałam się także, że:

    pojęcie produktu kosmetycznego obejmuje: kremy, emulsje, płyny, żele i oliwki do skóry, maseczki do twarzy, podkłady barwiące (płyny, pasty, pudry), pudry do makijażu, pudry po kąpieli, pudry higieniczne, mydła toaletowe, mydła dezodoryzujące, perfumy itd. Czyli w zasadzie każdą substancję lub mieszaninę przeznaczoną do kontaktu z zewnętrznymi częściami ciała ludzkiego (naskórkiem, owłosieniem, paznokciami, wargami oraz zewnętrznymi narządami płciowymi) lub z zębami i błonami śluzowymi jamy ustnej.

    Ponadto, unijne rozporządzenie zdefiniowało co nie jest produktem kosmetycznym. Mianowicie nie jest nim substancja lub mieszanina przeznaczona do spożycia, wdychania, wstrzykiwania lub wszczepiania do ciała ludzkiego. Co więcej, do produktów kosmetycznych nie zaliczymy również produktów leczniczych, wyrobów medycznych lub produktów biobójczych.

    Osoba odpowiedzialna

    Do obrotu unijnego mogą być wprowadzane jedynie produkty kosmetyczne, dla których na terenie Wspólnoty wyznaczono „osobę odpowiedzialną”. Gwarantuje ona spełnienie odpowiednich obowiązków przez każdy wprowadzany do obrotu produkt kosmetyczny. Nie zawsze osobą tą musi być producent. Może nią być osoba przez niego pisemnie upoważniona. O ile ma siedzibę na terenie UE. W przypadku importowanego produktu kosmetycznego odpowiedzialnym jest importer. Przy czym on również może udzielić pisemnego upoważnienia osobie mającej siedzibę na terenie Wspólnoty.

    Od momentu wprowadzenia produktu kosmetycznego do obrotu osoba odpowiedzialna przechowuje jego dokumentację (przez okres 10 lat) i udostępnia ją w celach kontroli właściwym organom.

    Dystrybutor

    Jaka jest rola dystrybutora zanim wprowadzi produkt na rynek? Musi sprawdzić, czy towar posiada odpowiednie oznakowanie, czy nie upłynęła data minimalnej trwałości oraz czy spełnione są wymogi językowe. Jeśli pojawią się wątpliwości, to dystrybutorzy nie udostępniają produktu na rynku dopóty, dopóki nie zostanie on dostosowany do obowiązujących wymogów. Ewentualnie wycofują go z rynku. Natomiast w sytuacji, gdy produkt kosmetyczny stwarza ryzyko dla zdrowia ludzi, niezwłocznie informują o tym osobę odpowiedzialną oraz właściwe organy.

    Dokumentacja

    Dokumentacja zawiera:

      • opis produktu kosmetycznego,
      • raport bezpieczeństwa,
      • opis metod produkcji i oświadczenie o zgodności z dobrą praktyką produkcji,
      • jeżeli jest to uzasadnione ze względu na rodzaj produktu kosmetycznego lub efekt jego działania – dowód deklarowanego działania,
      • dane dotyczące wszelkich testów na zwierzętach, przeprowadzonych przez producenta, jego przedstawicieli lub dostawców w trakcie opracowania lub oceny bezpieczeństwa produktu kosmetycznego lub jego składników.

    Dobra praktyka produkcji i bezpieczeństwo

    Zgodnie z obowiązującym prawem, produkcja produktów kosmetycznych odbywa się zgodnie z dobrą praktyką produkcji. Oznacza to produkcję odpowiadająca normom zharmonizowanym. Należy przez to rozumieć zgodność ze specyfikacjami służącymi ocenie właściwości kosmetyków.

    Produkty kosmetyczne powinny być bezpieczne w normalnych lub dających się racjonalnie przewidzieć warunkach stosowania. Trzeba przy tym uwzględnić w szczególności: prezentację, oznakowanie, instrukcję używania oraz informacje i wskazówki od osoby odpowiedzialnej za wprowadzenie produktu do obrotu.

    Przed wprowadzeniem produktu kosmetycznego do obrotu osoba odpowiedzialna zapewnia dokonanie oceny bezpieczeństwa produktu i sporządzenie Raportu Bezpieczeństwa Produktu Kosmetycznego (Safety Assessment). Oceny tej dokonuje osoba posiadająca dyplom lub inny dowód formalnych kwalifikacji studiów w dziedzinie farmacji, toksykologii, medycyny lub innej zbliżonej dyscypliny lub kursu uznawanego przez dane państwo członkowskie za równorzędny.

    Zgłaszanie kosmetyków

    Zgodnie z przepisami unijnego rozporządzenia, produkty kosmetyczne podlegają rejestracji w bazie CPNP (Cosmetic Products Notification Portal). Bazę prowadzi Komisja Europejska. Fakt dokonania zgłoszenia nie oznacza, że kosmetyk jest bezpieczny, spełnia wymagane normy i może być dopuszczony do obrotu.

    Przygotowanie raportu bezpieczeństwa i zgłoszenie kosmetyków do CPNP to nie wszytsko. Produkty kosmetyczne powinny być również odpowiednio opisane i oznakowane (funkcja, skład, działanie). Dopiero wówczas można mówić o zapewnieniu bezpieczeństwa ich stosowania. Konsument i podmiot kontrolujący może wówczas upewnić się, czy dany produkt nie zawiera substancji, których obecność w kosmetykach jest niedozwolona, ograniczona lub może powodować uczulenia.

    Import kosmetyków spoza UE

    Produkty kosmetyczne importowane muszą spełniać takie same wymagania, jak kosmetyki produkowane na terenie UE. Dotyczy to w zarówno ich składu, jak i wymaganej dokumentacji. Osobą odpowiedzialną za produkt wprowadzany na rynek UE jest każdy importer. Wymagania prawne dotyczą również sytuacji, gdy kolejny importer w łańcuchu dostaw sprowadza towar spoza UE, który już znajduje się na rynku. Każdorazowo importer musi pisemnie upoważnić osobę mającą siedzibę w UE jako odpowiedzialną. Na opakowaniu produktu kosmetycznego należy podać imię i nazwisko lub nazwę zarejestrowanej w UE firmy oraz adres osoby odpowiedzialnej.

    Polska ustawa o produktach kosmetycznych

    Po 9 latach od wejścia w życie unijnego rozporządzenia, najprawdopodobniej w czerwcu 2018 r., wejdzie w życie polska ustawa o produktach kostycznych. Zastąpi ona obecnie obowiązującą ustawę z 2001 r.

    Europejski sektor kosmetyków jest jedną z dziedzin działalności przemysłowej, w których występuje zjawisko podrabiania zagrażające zdrowiu ludzi. Państwa członkowskie zobowiązane są zatem do wdrażania regulacji, które zminimalizują zagrożenie i zapewnią właściwy poziom bezpieczeństwa produktów kosmetycznych. Co niewątpliwie przełoży się na bezpieczeństwo konsumentów.

    Przedmiotem polskiej ustawy będzie wykonanie rozporządzenia nr 1223/2009. Wiąże się to z określeniem obowiązków organów odpowiedzialnych za nadzór nad produktami kosmetycznymi oraz ustaleniem sankcji za nieprzestrzeganie przepisów.

    Aktualizacja: polska ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.

    Obowiązki

    Prawodawca polski uchylając dotychczasową ustawę wprowadza nowe obowiązki i instytucje. Wśród nich znajdują się:

      • Wprowadzenie obowiązku rejestracji zakładów, w których są wytwarzane lub paczkowane produkty kosmetyczne. W tym celu niezbędne jest złożenie pisemnego wniosku w terminie co najmniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia planowanej działalności. A jeśli wytwórca nie jest osobą odpowiedzialną, to zobowiązany jest wskazać organom nadzoru osobę, na rzecz której wytwarza produkt kosmetyczny.
      • Utworzony zostanie System Informowania o Ciężkich Działaniach Niepożądanych Spowodowanych Stosowaniem Produktów Kosmetycznych.
      • Nadzór nad przestrzeganiem przepisów rozporządzenia i ustawy sprawowany przez Państwową Inspekcję Sanitarną oraz Inspekcję Handlową.
      • Sporządzenie dokumentacji produktu w języku polskim i angielskim.
      • Wprowadzenie kar pieniężnych.

    Kary

    Ustawa przewiduje zastąpienie dotychczasowych przepisów karnych regulacjami umożliwiającymi nakładanie kar drogą decyzji administracyjnych. Sankcje mają być proporcjonalne i odstraszające. Poniżej przedstawiam kilka przykładów (więcej rozdział 5 ustawy):

    kto:

      • nie zapewnia, że produkt kosmetyczny jest wytwarzany z zachowaniem zasad dobrej praktyki produkcji, podlega karze pieniężnej w wysokości do 50 000 zł.
      • wprowadza do obrotu produkt kosmetyczny bez spełnienia wymogów dotyczących oceny bezpieczeństwa, o której mowa w art. 10 rozporządzenia unijnego, podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł.
      • nie spełnienia wymogu dotyczącego okresu przechowywania dokumentacji produktu podlega karze pieniężnej w wysokości do 30 000 zł.
      • wprowadza do obrotu produkt kosmetyczny bez spełnienia wymogów dotyczących dokumentacji produktu podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł.
      • wprowadza do obrotu produkt kosmetyczny z naruszeniem ograniczeń dotyczących substancji, o których mowa w art. 14, art. 15 i art. 17 rozporządzenia podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł
      • wbrew zakazom wynikającym z art. 18 rozporządzenia przeprowadza testy na zwierzętach podlega karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł.

    Podsumowanie

    Wejście w życie ustawy o produktach kosmetycznych ma wzmocnić bezpieczeństwo konsumentów kupujących kosmetyki. Obowiązek posiadania odpowiednich badań i dokumentacji (pod groźbą kary) ma zapewnić produkcję bezpiecznych wyrobów i zwiększyć jej innowacyjność. Zdaniem polskiego ustawodawcy, nowe przepisy ułatwią przedsiębiorcom prowadzenie działalności gospodarczej i skrócą czas prowadzenia czynności administracyjnych. Projekt nie wprowadza dodatkowych wymagań inne niż te, które zostały określone w rozporządzeniu nr 1223/2009. Przewidziano również 9-miesięczny okres przejściowy na dostosowanie się do obowiązków dotyczących rejestracji zakładów wytwarzających produkty kosmetyczne.

    Źródła

    Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009

    Ustawa o produktach kosmetycznych

  • Odwołany lub opóźniony lot

    Odwołany lub opóźniony lot

    Regularnie odbywasz podniebne podróże? i Zdarzyło Ci się, że Twój lot był opóźniony lub odwołany? A może odmówiono Ci wejścia na pokład? Prawdopodobnie Twoje wakacyjne plany legły w gruzach, gdy zgłodniały wrażeń czekałeś na lotnisku… Co zrobić w takiej sytuacji i jak sobie pomóc? Po pierwsze, warto zorientować się w kwestii praw pasażera. Poniżej krótko je opiszę. Dowiesz się również, na jakich zasadach możesz domagać się nie tylko zwrotu ceny biletu, ale również odszkodowania czy bezpłatnych posiłków. Wskażę Ci, czego i od kogo możesz żądać oraz gdzie szukać wsparcia i pomocy.

    Prawa pasażerów linii lotniczych w UE – opóźniony lub odwołany lot

    Uprawnienia pasażerów za opóźniony lub odwołany lot znajdą zastosowanie w odniesieniu do następujących podróży lotniczych:

    • w przypadku lotów w obrębie UE obsługiwanych przez linie lotnicze z UE lub z kraju spoza UE,
    • w przypadku lotów z kraju spoza UE do UE obsługiwanych przez linie lotnicze z UE,
    • w przypadku lotów z UE do kraju spoza UE obsługiwanych przez linie lotnicze z UE lub z kraju spoza UE

    Zatem regulacje nie znajdą zastosowania w przypadku lotów z kraju spoza UE odbywających się do UE, jeśli obsługiwane są przez linie lotnicze z kraju spoza UE.

    *UE oznacza 28 krajów UE, w tym Gwadelupę, Gujanę Francuską, Martynikę, Reunion, Majottę, Saint-Martin (Antyle Francuskie), Azory, Maderę i Wyspy Kanaryjskie oraz Islandię, Norwegię i Szwajcarię.

    Warto zapamiętać, że do UE nie należą Wyspy Owcze, Wyspa Man i Wyspy Normandzkie. Są to obszary specjalne państw członkowskich, w których prawo wspólnotowe nie znajdzie zastosowania.

    Odwołany lot

    Jeśli Twój lot odwołano – masz konkretne prawa! Wynikają one z unijnego rozporządzenia tworzącego regulację dla wszystkich przewoźników. Bez znaczenia będzie, czy to podróż liniami rejsowymi, czy czarterowymi. Nieistotna jest również cena biletu.

    W przypadku odwołanego lotu masz prawo do:

    • zwrotu kosztu biletu (w terminie 7 dni) albo innego połączenia z punktem docelowym w najwcześniejszym możliwym terminie lub połączenia w innym dogodnym dla Ciebie terminie;
    • opieki – czyli otrzymania bezpłatnych posiłków i napojów w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania, dwóch rozmów telefonicznych, dwóch dalekopisów, dwóch przesyłek faksowych lub e-mailowych, jak również zakwaterowania w hotelu w przypadku zmiany trasy, gdy występuje konieczność dłuższego oczekiwania na lot zastępczy (co najmniej 1 dzień) oraz transportu między lotniskiem a hotelem;
    • odszkodowania
    wysokość odszkodowaniaDługość trasy
    250 EURloty do 1500 km
    400 EURloty wewnątrz UE dłuższe niż 1500 km i wszystkie inne loty o długości pomiędzy 1500 a 3500 km
    600 EURloty na dystansie większym niż 3500 km

    Tab. 1

    Uwaga! Odszkodowanie nie przysługuje w następujących sytuacjach:

    • Pasażer został odpowiednio wcześnie (2 tygodnie przed planowanym czasem odlotu) poinformowany o odwołaniu lotu.
    • Pasażer został poinformowany o odwołaniu (w okresie 2 tygodni do 7 dni przed planowanym czasem odlotu) i zaoferowano mu zmianę planu podróżny umożliwiającą wylot najpóźniej 2h przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do celu najpóźniej 4 h po planowanym czasie.
    • Pasażer został poinformowany o odwołaniu lotu w okresie krótszym niż 7 dni i zaoferowano mu zmianę planu podróży umożliwiającą wylot nie więcej niż godzinę wcześniej przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowe najwyżej 2 h po planowanym czasie przylotu;
    • Lot został odwołany z powodu zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia racjonalnych środków.

    Opóźniony lot

    Jeśli lot jest opóźniony pasażer ma prawo do opieki, przez co należy rozumieć zapewnienie posiłków i napojów w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania, dwie rozmowy telefoniczne dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe. Opóźnienie, po którym pasażerowie mogą się ubiegać o skorzystanie z prawa do opieki uzależnione jest od długości lotu i przedstawia się następująco.

    Długość opóźnienia uprawniająca do opieki w czasie oczekiwania na lotDługość trasy
    od 2 godz.loty do 1500 km
    od 3 godz.loty wewnątrz UE dłuższe niż 1500 km i wszystkie inne loty o długości pomiędzy 1500 a 3500 km
    od 4 godz.wszystkie inne loty

    Tab. 2

    Jeśli opóźnienie wynosi ponad 5 godzin pasażer może zażądać zwrotu kosztów biletu oraz lotu powrotnego do miejsca rozpoczęcia podróży. W przypadku, gdy czas odlotu nastąpi co najmniej dzień po planowanym terminie pasażer ma prawo również do zakwaterowania w hotelu i transportu między hotelem a lotniskiem.

    Jeżeli dotrzesz do miejsca docelowego z ponad 3-godzinnym opóźnieniem, masz prawo do odszkodowania. Wysokość odszkodowania kształtuje się od 250 do 600 EUR i uzależniona jest zależności od długości trasy lotu (patrz tabela nr 1). Wyjątkiem jest sytuacja, gdy opóźnienie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności.

    Odmowa przyjęcia na pokład

    Ewentualna odmowa przyjęcia na pokład samolotu może wynikać z różnych powodów. Chociażby z faktu nieposiadania przez Ciebie odpowiednich dokumentów podroży, nie odbycia innych lotów następujących po sobie (a objętych rezerwacją), jak również nie odbycia lotu do miejsca docelowego w ramach rezerwacji (podróż w obie strony). Za odmową mogą przemawiać także względy zdrowotne lub bezpieczeństwa.

    A co, jeśli na odprawie pojawiłeś się na czas, masz ważną rezerwację i dokumenty, a mimo to odmówiono Ci wstępu na pokład np. z powodu zawyżonej liczby rezerwacji? W takiej sytuacji przewoźnik, mając uzasadnione powody odmowy przyjęcia na pokład, powinien najpierw wezwać ochotników do rezygnacji z rezerwacji w zamian za uzgodnione korzyści. Jeśli nie zrezygnowałeś dobrowolnie, a mimo to odmówiono Ci wejścia na pokład, masz prawo do:

    • odszkodowania od 250 do 600 euro (w zależności od długości trasy, zgodnie z tabelką nr 1),
    • wyboru pomiędzy: zwrotem kosztu biletu (w ciągu 7 dni), lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu w najwcześniej możliwym terminie albo podróżą do miejsca docelowego w najwcześniej możliwym terminie lub w terminie dogodnym dla pasażera (w zależności od dostępności wolnych miejsc),
    • opieki: posiłki i napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania, dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe oraz zakwaterowanie w hotelu (gdy istnieje konieczność pobytu 1 lub więcej nocy).

    Reklamacja opóźnionego lub odwołanego lotu

    Opóźniony lub odwołany lot zgłaszamy u przewoźnika, który obsługuje dany lot. Reklamację należy złożyć w formie pisemnej – tradycyjnie pocztą, za pośrednictwem formularza reklamacyjnego dostępnego na stronie przewoźnika lub  e-mailem. Każdy z przewoźników może mieć odrębne wymagania. Warto zachować zarówno treść, jak i dowód dostarczenia reklamacji do przedsiębiorcy. Może się przydać na wypadek konieczności złożenia skargi do Urzędu Lotnictwa w przypadku nieuwzględnienia roszczeń. Do reklamacji powinno się załączyć również kopie rachunków za zakupione napoje, posiłki lub koszt noclegu w hotelu. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, przedsiębiorca jest obowiązany udzielić odpowiedzi na reklamację konsumenta w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania.

    Gdzie szukać pomocy, gdy przewoźnik nie respektuje praw pasażera za odwołany lub opóźniony lot?

    Jeśli decyzja przewoźnika narusza Twoje prawa jako pasażera, po zakończeniu postępowania reklamacyjnego pomocy możesz szukać w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego. Wniesienie skargi jest możliwe w sytuacji odmowy przyjęcia na pokład wbrew woli pasażera, odwołania lotu i dużego opóźnienia lotu. Postępowanie kończy się wydaniem przez Prezesa ULC decyzji administracyjnej, w której Prezes ULC określa zakres naruszenia i termin jego usunięcia.

    Podsumowanie

    Zapamiętaj, że w przypadku nadzwyczajnych okoliczności, np. strajku czy z powodu warunków meteorologicznych, przewoźnik zwolniony jest z wypłaty odszkodowania. Również odmowa przyjęcia na pokład spowodowana stanem zdrowia pasażera, czy niedysponowaniem przez niego wymaganymi dokumentami nie rodzi po stronie linii lotniczej odpowiedzialności z tytułu opieki czy odszkodowania. Podobnie będzie, gdy lot odwołano co najmniej 14 dni przed planowaną datą wylotu. Są to przykładowe sytuacje, w których przewoźnik będzie zwolniony z odpowiedzialności.

    Co ważne, informacja o prawach pasażera linii lotniczych powinna być uwidoczniona w formie elektronicznej lub na papierze przy stanowisku odpraw na lotnisku, jak również w punktach samodzielnej odprawy na lotnisku i podczas odprawy online. Ponadto, w przypadku odwołania lotu, odmowy wzięcia na pokład czy opóźnienia lotu o 2 godziny przewoźnik zobowiązany jest powiadomić pasażera na piśmie o zasadach dotyczących przyznania odszkodowania lub udzielenia pomocy.

    Podstawa prawna

    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. (nr 261/2004),

    Wytyczne interpretacyjne dotyczące rozporządzenia (WE) nr 261/2004

    Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

    Wzór skargi do Prezesa ULC

  • Prawo do przenoszenia danych

    Prawo do przenoszenia danych

    RODO wprowadza nowe prawo do przenoszenia danych. Co to oznacza oraz komu i czemu ma służyć? Jakie dane mogą zostać przeniesione? Jakie nowe obowiązki spadną na administratorów?

    Cel przenoszenia

    Nowe uprawnienie ułatwia przenoszenie danych od jednego usługodawcy do drugiego. W jaki sposób? Zapewniając możliwość pozyskania zestawienia danych dotyczących naszej osoby w odpowiednim formacie (w postaci pliku nadającego się do odczytu komputerowego) i ich ponownego wykorzystania.

    Głównym celem nowego prawa jest przyznanie osobie, której dane dotyczą większej kontroli nad zbieranymi o niej informacjami. Jednocześnie prawo do przenoszenia danych ma zwiększyć konkurencyjność wśród dostawców usług (zwłaszcza w obszarach nowych technologii) oraz wspierać swobodny i bezpieczny przepływ danych w UE.

    Jakiego przetwarzania dotyczy?

    Zgodnie z art. 20 RODO, realizacja prawa dotyczy tylko tych danych, które osoba dostarczyła administratorowi a ich przetwarzanie odbywa się:

    • na podstawie zgody osoby, której dane dotyczą lub na podstawie umowy której stroną jest ta osoba oraz w sposób zautomatyzowany (czyli nie obejmuje zbiorów papierowych).

    Nie możemy wiec mówić o istnieniu ogólnego prawa do przenoszenia danych! Nowe uprawnienie dotyczy wyłącznie przetwarzania, które odbywa się w sposób zautomatyzowany albo na podstawie zgody lub umowy.

    Przykład: Przenoszenie danych nie będzie miało zastosowania w odniesieniu do przetwarzania, którym jest wykonywanie zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Tak samo będzie w sytuacji, gdy administrator przetwarza dane wywiązując się z ciążącego na nim obowiązku prawnego. W takich przypadkach administratorzy nie mają obowiązku zapewnienia realizacji tego uprawnienia. Niemniej dobrą praktyką będzie odpowiadanie na wnioski o przenoszenie danych z poszanowaniem obowiązujących w tym zakresie reguł.

    Jakie dane można przenosić?

    Jeśli chodzi o samą istotę rodzaju danych, co do których przysługuje prawo przeniesienia, to muszą one dotyczyć danej osoby oraz muszą być dostarczone przez daną osobę.

    Dane, które dotyczą danej osoby to informacje, na podstawie których można zidentyfikować ta osobę. W zakres ten nie wejdą dane anonimowe czy dane dotyczące innych osób. Natomiast mogą się w nim mieścić dane poddane pseudonimizacji, które można powiązać z konkretną osobą.

    Danymi dostarczonymi przez osobę będą: adres zamieszkania, wiek, nazwa użytkownika itp. Nie będą to dane, które administrator sam wygenerował poprzez stworzenie profilu użytkownika za pomocą tzw. danych surowych zebranych przez inteligentne oprogramowanie (dane lokalizacyjne, historia wyszukiwania osoby) czy też dane wywnioskowane przez administratora na podstawie danych podanych przez daną osobę (np. zdolność kredytowa).

    *Pewne wątpliwości mogą się zrodzić w odniesieniu do danych dostarczanych przez użytkownika przy pomocy środków technicznych dostarczanych przez administratora. Jednakże, zgodnie z wytycznymi do rozporządzenia, dane dostarczane podczas użytkowania aplikacji, nawet jeśli nie są przesyłane świadomie i aktywnie, również powinny być uznane za przekazane przez tę osobę. Jako przykład wskazano aplikację rejestrującą tętno i technologię służącą do śledzenia zachowań użytkowników w sieci.

    Poszanowanie praw innych osób

    Ciekawa sytuacja będzie w przypadku, gdy prawem do przeniesienia będą objęte dane dotyczące rejestru połączeń telefonicznych. Mogą one przecież zawierać numery innych osób, jednocześnie stanowiąc historię konta abonenta z danymi kwalifikującymi się do prawa przeniesienia. Podobnie będzie w sytuacji przeniesienia danych posiadacza rachunku bankowego, które mogą zawierać informacje o transakcjach dokonanych przez inne osoby (np. dokonane wpłaty na rzecz użytkownika rachunku). Rodzi się wiec pytanie: czy skoro mamy do czynienia z danymi innych osób możemy realizować prawo do przeniesienia danych?

    W takiej sytuacji w ochronie danych osób trzecich stoi kolejny fragment art. 20 RODO, mówiący o tym, że prawo do przenoszenia nie może niekorzystnie wpływać na prawa i wolności innych osób. Oznacza to, że w związku z realizacją wniosku o przeniesienie danych nowy administrator, który pozyska dodatkowo informacje o innych osobach, nie może przetwarzać tych danych z naruszeniem ich praw.

    Przykład: Przy przeniesieniu zbioru danych zawierajacych rejestry połączeń telefonicznych (zwierającego się w historii konta abonenta) nowy administrator nie może przetwarzać danych osobowych naszych kontaktów w celach marketingowych. W przeciwnym wypadku takie przetwarzanie będzie niezgodne z prawem. Aby uniknąć w tej kwestii ewentualnych zagrożeń administratorzy powinni opracować odpowiednie narzędzia, które umożliwiłyby dokonanie wyboru danych, które mają być przeniesione.

    Prawo do przeniesienia danych nie powinno również służyć niewłaściwemu wykorzystywaniu informacji, które można zakwalifikować jako nierzetelną praktykę lub naruszenie praw własności intelektualnej. Zatem forma przekazania danych nie powinna ujawnia informacji objętych tajemnica handlową lub prawami własności intelektualnej.

    Realizacja prawa do przeniesienia

    Uprawnienie to może być realizowane poprzez:

    • pozyskanie od administratora kopii danych w postaci „formatu nadającego się do odczytu maszynowego” i ewentualne przesłanie ich innemu administratorowi (np. usługodawcy).

    Oznacza to, że po otrzymaniu kopi swoich danych osoba, której dane dotyczą sama nimi zarządza i decyduje o ponownym wykorzystaniu.

    • skorzystanie z prawa do żądania, by administrator przesłał nasze dane osobowe innemu administratorowi.

    Przekazanie danych przez dotychczasowego administratora nowemu administratorowi w sposób bezpośredni jest możliwe, gdy istnieją ku temu odpowiednie warunki techniczne.

    Jeśli chodzi o definicję „formatu nadającego się do odczytu maszynowego”, to zależy ona od rodzaju danych będących przedmiotem wniosku o przeniesienie. Każdorazowo przy wyborze formatu danych, administrator powinien uwzględnić, jak format ten może wpłynąć na prawo osoby do ponownego wykorzystywania danych lub jak może to prawo ograniczyć. Najodpowiedniejszy format może być rożny dla poszczególnych sektorów. Dla jednych plik PDF będzie wystarczającym formatem, a dla innych ten format nie zachowa wszystkich metadanych, które umożliwiłyby ich ponowne wykorzystanie.

    Co ważne, przenoszenie danych nie powoduje automatycznie usunięcia danych z systemów administratora danych. Osoba, której dane dotyczą może nadal korzystać z usług administratora, mimo że dokonała operacji przeniesienia danych.

    Obowiązki administratora

    Nowe prawo rodzi po stronie administratorów danych osobowych nowe obowiązki. Muszą oni bowiem informować osoby, których dane dotyczą, o możliwości skorzystania z prawa przeniesienia danych. Informacja ta powinna zostać przekazana w sposób jasny, zrozumiały i niebudzący wątpliwości. Istotne będzie wyjaśnienie różnicy między rodzajami danych, które osoba może otrzymać na podstawie prawa do przeniesienia oraz prawa dostępu do danych.

    Przekazanie danych powinno nastąpić „bez zbędnej zwłoki”. A w każdym razie „w terminie miesiąca od otrzymania żądania”. W przypadku skomplikowanych spraw  – maksymalnie w ciągu trzech miesięcy, pod warunkiem, wcześniejszego (w terminie miesiąca od otrzymania żądania) poinformowania osoby o przyczynach opóźnienia.

    Co więcej, artykuł 12 RODO zakazuje administratorowi danych pobierania opłat za przekazanie danych osobowych. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy administrator danych wykaże, że żądania są ewidentnie nieuzasadnione lub nadmierne.

    Administratorzy danych zobligowani są również do zagwarantowania odpowiedniego bezpieczeństwa danych osobowych. W tym ochronę przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem oraz przypadkową utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem, przy pomocy odpowiednich środków technicznych lub organizacyjnych. Np. poprzez odpowiednie zastosowanie szyfrowania lub uwierzytelniania.

    W ramach dobrej praktyki administratorzy danych powinni przygotować swoje systemy informatyczne do szybkiego odpowiadania na prośby osób o przenoszenie danych osobowych.

    Podsumowanie

    Prawo do przeniesienia danych ma usprawnić możliwość przeniesienia danych osobowych z jednego środowiska IT do drugiego. Bez uciążliwości dla osoby, której dane dotyczą i zapewnieniem odpowiednich środków bezpieczeństwa. Chociaż przeniesienie jest nowym prawem, to pewna praktyka w ty obszarze już istnieje. Dotyczy chociażby przenoszenia numerów telefonów w sieciach komórkowych, czy korzystania z usług roamingu. Z pewnością dla niektórych administratorów danych dość karkołomnym zadaniem będzie dokonanie oceny, czy dane będące przedmiotem wniosku o ich przeniesienie mieszczą się w kategorii danych „przekazanych przez osobę, której dane dotyczą”, czy też należą do „danych wywnioskowanych lub wywiedzionych”. I tak, jak się to ma w przypadku wielu nowych mechanizmów w zakresie ochrony danych, właściwe rozwiązania przyniesie praktyka stosowania przepisów.

    Źródła

    Rozporządzenie z dnia 27 kwietnia 2016 r. (RODO)

    Wytyczne Grupy Art. 29 dotyczące ogólnego rozporządzenia o ochronie danych

  • Jak uzyskać odszkodowanie z OC sprawcy wypadku?

    Jak uzyskać odszkodowanie z OC sprawcy wypadku?

    Krok I: szkoda

    Szkoda… i co dalej… Jak zrobić pierwszy krok aby otrzymać odszkodowanie z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej?

    Nasze przysłowie mówi, że „mądry Polak po szkodzie”. Niestety w realnym życiu po szkodzie bywamy zagubieni i nie bardzo wiemy co dalej zrobić. Zastanawiamy się, jakie mamy prawa i do kogo zwrócić się o naprawienie  szkody oraz co należy w ogóle zrobić? Dziś rozważymy, jak należy postąpić, aby nasza szkoda została skompensowana, innymi słowy naprawiona.

    Rozpocznę od naczelnej zasady zawartej w kodeksie cywilnym, mówiącej że: kto wyrządził drugiemu szkodę zobowiązany jest do jej naprawienia (art. 415 kodeksu cywilnego). Na pierwszy rzut oka wydaje się zrozumiała i rozsądna, ale czy tak jest w rzeczywistości? Sprawdźmy!

    Krok II: odpowiedzialność

    Kto jest odpowiedzialny za naprawienie naszej szkody i jak Go znaleźć?

    W pierwszej kolejności nasuwa się pytanie: kto jest zobowiązany do naprawienia naszej szkody? W szkodach komunikacyjnych nie mamy większych rozterek, ponieważ w polskim systemie prawnym każdy pojazd mechaniczny ma obowiązek posiadać aktualne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (polisa OC). Takie rozwiązanie gwarantuje nam zarezerwowanie środków finansowych na zrekompensowanie naszej szkody, wyrządzonej zarówno w naszym majątku, jak i na naszej osobie. Jako ciekawostkę dodam, że ubezpieczenie przypisane jest do konkretnego pojazdu, a nie do osoby kierującej. W niektórych krajach europejskich jest zupełnie odwrotnie.

    W przypadku, gdy pojazd nie posiada aktualnego ubezpieczenia OC, bądź nie udało się ustalić (zidentyfikować) sprawcy zdarzenia nasza szkoda również zostanie zrekompensowana. Ustawodawca w tym celu utworzył Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, który z jednej strony przejmuje obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej osobie Poszkodowanej, a z drugiej strony nakłada karę na nieubezpieczonego sprawcę (właściciela pojazdu) w równowartości dwukrotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym (dot. pojazdu osobowego). Dlatego warto wykupić polisę OC dla swojego samochodu i mieć spokojny, zdrowy sen.

    Reasumując, jeżeli mamy dane sprawcy: imię, nazwisko, nr rej. pojazdu, nr polisy, nazwę Towarzystwa Ubezpieczeniowego – wiemy gdzie skierować swoje roszczenia. Jeżeli sprawca (osoba wyrządzająca nam szkodę) zbiegł i mamy np.:

    • nr rejestracyjny pojazdu – to nazwę odpowiedzialnego Towarzystwa Ubezpieczeń znajdziemy w wyszukiwarce zamieszczonej na stronie UFG:
    • tylko markę i kolor pojazdu a sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia – to koniecznie musimy zawiadomić policję, która będzie prowadzić czynności aby ustalić sprawcę.

    Podsumowując, na tym etapie naszego działania wiemy, że swoje kroki skierujemy do Ubezpieczyciela X bądź do UFG.

    UWAGA!

    Postępowanie odszkodowawcze jest postępowaniem prowadzonym na wniosek osoby Poszkodowanej, bądź osoby uprawnionej przez osobę Poszkodowaną do reprezentacji.

    Krok III: dowód

    Co mi się należy? Na kim ciąży obowiązek dowodowy? Czyli jak postąpić aby otrzymać odszkodowanie?

    Temat na pierwszy rzut oka i zasłyszane pogłoski wydaje się być arcy skomplikowany dla zwykłego konsumenta. Ale czy tak jak w rzeczywistości? Przekonajmy się.

    Zacznę od wyjaśnienia co to jest   r o s z c z e n i e. Wikipedia podaje definicję funkcjonującą w prawie cywilnym, a zatem jest to prawo podmiotowe (czyli nasze prawo) do żądania od oznaczonej osoby (zazwyczaj Towarzystwa Ubezpieczeń) zachowania się w określony sposób (naprawienia naszej szkody).

    Dalej odwołam się do kodeksu cywilnego (w postępowaniu odszkodowawczym będziemy się poruszać w prawie cywilnym, kodeksie ruchu drogowego i dwóch ustawach: o działalności ubezpieczeniowej i ubezpieczeniach obowiązkowych)*, który w artykułach 444 i 445 precyzuje w jakim zakresie możemy występować z naszymi roszczeniami do Towarzystwa Ubezpieczeniowego sprawcy, a są to:

    1. zadośćuczynienie,
    2. poniesione koszty na nasze leczenie (rehabilitację, fizjoterapia, pobyt sanatoryjny), które mają związek z kolizją/wypadkiem,
    3. koszty dojazdów do placówek medycznych, opłaty parkingowe,
    4. koszty ewentualnej pomocy lub opieki, gdy ze względu na nasz stan zdrowia nie jesteśmy tak sprawni jak przed wypadkiem,
    5. odszkodowanie za rzeczy, które uległy zniszczeniu podczas zdarzenia, takie jak odzież, którą mieliśmy na sobie, telefon, laptop, okulary. W tym miejscu nadmienię, że szkody polegające na utracie gotówki, papierów wartościowych, biżuterii, zbiorów kolekcjonerskich, numizmatycznych, filatelistycznych i innych podobnych nie podlegają wynagrodzeniu (szczegółowo mówi o tym art. 38.1.ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych),
    6. utracone zarobki,
    7. odszkodowanie za zmniejszone widoki na przyszłość,
    8. utracone korzyści (np. premia, zerwane umowy, kary umowne, etc),
    9. różnego rodzaju świadczenia rentowe (renta z tytułu zwiększonych potrzeb, zmniejszonych widoków na przyszłość, alimentacyjna),
    10. roszczenia po śmierci osoby najbliższej: zadośćuczynienie po śmierci, stosowne odszkodowanie, roszczenie z tytułu zerwanych więzi, koszty pogrzebu – są to roszczenia o które możemy wystąpić po śmierci osoby najbliższej. Jest to odrębna kategoria roszczeń (podstawą roszczeń są dwa artykuły kodeksu cywilnego: 446 i 448).

    Krok IV: Określenie rozmiaru szkody

    Jeżeli z wiemy do kogo mamy się zwrócić z naszymi roszczeniami, to pozostaje nam zastanowić się, ustalić i wycenić naszą szkodę oraz przedstawić swoje racje.

    Rozpocznę od art. 6 kodeksu cywilnego, który mówi, że ciężar udowodnienia faktów spoczywa na tej stronie (jest to zarówno Poszkodowany jak i Towarzystwo Ubezpieczeniowe), która będzie miała z tych faktów korzyść, czytaj: Poszkodowany pieniądze a Towarzystwo Ubezpieczeń oddalenie niektórych roszczeń.

    Chodzi o to, aby udowodnić swoje wnioski pisząc pismo do Towarzystwa Ubezpieczeń. Natomiast towarzystwo rozpatrując nasze wnioski musi podać powody i argumenty dlaczego w jakimś stopniu uważa, że są one wygórowane. Dlatego art. 6 k.c. nosi miano broni obosiecznej – może siekać w każdym kierunku.

    Przed złożeniem roszczeń należy jeszcze przedstawić dokumenty, które potwierdzają nasze prawa, czyli że odpowiedzialność odszkodowawczą za zdarzenie komunikacyjne, które wyrządziło nam szkodę ponosi Towarzystwo Ubezpieczeń X. Takim dokumentem może być kopia notatki policyjnej – jeżeli interweniowała Policja lub oświadczenie, w którym sprawca szkody przyznaje się, że spowodował kolizję/wypadek. WAŻNE, aby w oświadczeniu uwzględnić wszystkie osoby, które brały udział w zdarzeniu! Bardzo ułatwi nam to dalsze postępowanie dowodowe. Jeżeli nie mamy notatki, to w piśmie do Towarzystwa Ubezpieczeń należy podać nazwę jednostki policji, która interweniowała przy zdarzeniu. Towarzystwo, na podstawie danych ma OBOWIĄZEK wystąpić do policji o kopię notatki policyjnej.

    Wracając do formułowania naszych roszczeń, najtrudniej jest sprecyzować wysokość  z a d o ś ć u c z y n i e n i a. Jest to roszczenie niewymierne i precyzując je musimy mieć na względzie fakt, że obejmuje ono powstałą krzywdę, obrażenia ciała, traumę i nasze wszelkie subiektywne odczucia związane z uczestnictwem w zdarzeniu komunikacyjnym. Musimy sobie zadać pytanie: Jaka suma pieniędzy wynagrodzi mi to, że  doznałam/doznałem obrażeń ciała, traumy, stresu w związku z uczestnictwem w kolizji/wypadku? Oczywiście musimy poruszać się w realnym świecie, biorąc pod uwagę z jednej strony naszą krzywdę, a z drugiej warunki bytowe, warunki społeczno-ekonomiczne panujące w kraju. W szacowaniu pomocne będą wyroki sądów powszechnych (https://orzeczenia.ms.gov.pl/).

    Roszczenia wymienione w punktach 2-5 są dużo łatwiejsze do oceny, gdyż poruszamy się w matematycznym świecie. Rozliczenie  k o s z t ó w   l e c z e n i a  odbywa się na podstawie faktu/rachunków/paragonów. Jeżeli nie mamy z jakichś względów tej dokumentacji, to przesyłamy oświadczenie, w którym informujemy ile i jakich leków zakupiliśmy.

    K o s z t y   d o j a z d ó w   rozpisujemy z podziałem na daty, ilość kilometrów, cel podróży i potwierdzamy zasadność takiego przejazdu w dokumentacji medycznej.

    K o s z t y    p o m o c y  osoby drugiej (mąż, przyjaciel, ciotka, sąsiadka – może być każdy) także rozliczamy na podstawie ilość dni pomnożonej przez liczbę godzin, a stawkę za godzinę opieki znajdziemy na stronie internetowej lokalnego MOPS-u). Jeżeli  z n i s z c z e n i u uległa nam  o d z i e ż  bądź inny s p r z ę t   o s o b i s t y  przedstawiamy zdjęcia uszkodzonych rzeczy, jeżeli mamy paragony i rachunki za ich zakup. Jeżeli nie dysponujemy nimi, wówczas posiłkujemy się oświadczeniem z informacją kiedy dana rzecz została zakupiona, wskazujemy markę i cenę zakupu.

    U t r a c o n e   z a r o b k i – jest to rodzaj roszczenia stricte matematycznego,  a jeżeli nie jesteśmy umysłem ścisłym to nasz pracodawca wyliczy to za nas i w takiej sytuacji przedstawimy zaświadczenie od pracodawcy z wyliczonymi utraconymi zarobkami w kwocie netto, które wynikły w związku z przebywaniem przez nas na powypadkowym zwolnieniu lekarskim. Jeżeli jesteśmy związani umowami cywilnoprawnymi, bądź prowadzimy działalność gospodarczą to należy zwrócić się do naszego księgowego. W ten sposób rozliczone roszczenie bardzo skraca, bądź wykreśla jakąkolwiek polemikę z Towarzystwem Ubezpieczeniowym.

    U t r a c o n e  k o r z y s c i  wpisują się w powyższy trend – należy przedstawić kopie umów, z których wynikają kary umowne lub inne zlecenia, które nie zostały wykonane, bądź zerwane w związku z niezdolności do ich realizacji.

    R o s z c z e n i a  r e n t o w e – jako świadczenia cykliczne (wypłacane w odstępach miesięcznych, kwartalnych bądź rocznych) należy dokumentować wystąpieniem konieczności do ponoszenia stałych kosztów przez dłuższy czas, np. stosujemy leki i raz w miesiącu mamy zaleconą rehabilitację (seria po 10 zabiegów) i lekarz rekomenduje nam utrzymać tę procedurę przez następne 3 lata. W takiej sytuacji należy nam się renta miesięczna w kwocie: 300,00 PLN m-cznie (przyjęliśmy na potrzeby przykładu: koszt leków (np. 100,00 PLN) i koszty dojazdów na jedną rehabilitację to 20km w dwie strony x 10 dni x sednie spalanie x cena paliwa, przyjmijmy koszt 200,00 PLN).

    Adekwatność związku  przyczynowego

    Przed określeniem roszczeń należy mieć na względzie jeszcze jedno pytanie: czy moja szkoda pozostaje w adekwatnym i bezpośrednim związku z faktem, że uczestniczyłam/uczestniczyłem w zdarzeniu komunikacyjnym i na skutek tego doznałam/doznałem obrażeń ciała?

    Zastanówmy się, na czym polega adekwatność związku i jego bezpośredni charakter w omawianym temacie. Sens zwrotu „adekwatny związek” ogranicza odpowiedzialność tylko do normalnych następstw, co potwierdza  zapis w art. 361 kodeksu cywilnego*. Rozważając adekwatność związku musimy zbadać dwie przesłanki:

    1. czy to co się wydarzyło (nasza szkoda) pozostaje w związku z ruchem pojazdu,
    2. czy powstały skutek (nasze obrażenia ciała) jest normalnym następstwem owego ruchu pojazdu.

    Przykład na braku związku adekwatnego: Przechodzę przez ulicę, potykam się o krawężnik i upadam (jest szkoda na mojej osobie) i w czasie mojego upadku przed przejściem zatrzymuje się samochód i wychodzi kierowca chcąc udzielić mi pomocy (ruch pojazdu). Pomimo, że w tym przypadku mamy do czynienia ze szkodą i ruchem pojazdu, to nie możemy mówić o adekwatności związku i bezpośrednim następstwie szkody – jest to nieszczęśliwy wypadek, a nie zawinione działanie bądź zaniechanie kierowcy.

    Przykład potwierdzający związek adekwatny: Przechodzę przez przejście dla pieszych i potrąca mnie pojazd (szkoda na mojej osobie), który wjechał na przejście próbując skręcić w prawo na tzw.”zielonej strzałce” (doznałam obrażeń ciała na skutek zachowania kierującego).

    Adekwatny związek przyczynowy powinien być brany pod uwagę przy formułowaniu każdego roszczenia.

    Podsumowując, pamiętajmy:

    Adekwatny związek przyczynowy, czyli nasze roszczenia muszą być normalnym następstwem wyrządzonej szkody i muszą pozostawać w związku z ruchem pojazdu – wtedy mamy do czynienia z odpowiedzialnością cywilną pojazdów mechanicznych. Ciężar dowodu spoczywa po naszej stronie przy formułowaniu roszczeń.

    Analizując w ten sposób swoją szkodę będziemy mogli lepiej oszacować wartość naszych roszczeń i otrzymać pozytywną decyzję ze strony Towarzystwa.

    Podstawa prawna

    Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93)

    Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152).

    Ustawa z dnia 11 września 2015 r.o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. 2015 poz. 1844)

  • Darowizna w rodzinie

    Darowizna w rodzinie

    Być może należysz do grupy szczęśliwie obdarowanych, albo zamierzasz przekazać darowiznę osobie bliskiej? Może jest to dom lub mieszkanie otrzymane od dziadków albo samochód od rodziców. A może wspomogłeś kogoś bliskiego w potrzebie i zastanawiasz się, czy każdą kwotę pieniężną można przelać na czyjeś konto? Masz wątpliwości, czy taka czynność rodzi jakieś obowiązki prawne? Jeśli dotyczy Cie  temat darowizny w rodzinie, to wyjaśnię Ci, czym jest darowizna i czy może być odwołana. Napiszę, jak wygląda opodatkowanie darowizny oraz jakich formalności należy dopełnić, by skorzystać z ulg podatkowych.

    Darowizna

    Darowizna ma postać umowy zawieranej pomiędzy darczyńcą a obdarowanym. Polega na tym, że darczyńca zobowiązuje się nieodpłatnie przekazać na rzecz obdarowanego świadczenie pochodzące z jego majątku.

    Zasadniczo darowizna powinna być złożona w formie aktu notarialnego. Jednakże niezachowanie tej formy nie powoduje jej nieważności, jeśli świadczenie będące przedmiotem darowizny zostało spełnione (np. rzecz została przekazana obdarowanemu). Wyjątek stanowią sytuacje, gdy przepisy prawne, ze względu na przedmiot darowizny, wymagają szczególnej formy. Na przykład: darowizna nieruchomości – wówczas akt notarialny jest obowiązkowy.

    Odwołanie darowizny niewykonanej

    Darczyńca może odwołać darowiznę, która nie została jeszcze wykonana. Może to mieć miejsce w sytuacji, gdy po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania (odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb) albo bez uszczerbku dla ciążących na nim obowiązków alimentacyjnych.

    Odwołanie darowizny wykonanej

    Jeśli obdarowany dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności, darczyńca może odwołać darowiznę nawet wówczas, gdy została już wykonana. Pojęcie rażącej niewdzięczności należy interpretować w sposób indywidualny, ale mówiąc ogólnie chodzi tu o postępowanie sprzeczne z normami moralnymi. I tak może to być np. niespełnienie obowiązków obciążających obdarowanego, które krzywdzą darczyńcę czy niedopełnienie powinności świadczenia pomocy i opieki, jeśli to wynika z łączących strony stosunków rodzinnych. Generalnie ujmując, w kontekście darowizny istnieje powszechne przekonanie o powstaniu więzi wdzięczności pomiędzy darczyńcą i obdarowanym, która niejako stanowi pewną moralną równowartość przedmiotu darowizny.

    Niedostatek darczyńcy

    Jeśli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek – w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia – dostarczyć darczyńcy środków do życia (których mu brak na usprawiedliwione potrzeby lub w związku z obowiązkiem alimentacyjnym) albo może zwrócić darczyńcy równowartość darowizny.

    Opodatkowanie darowizny

    Nabycie praw majątkowych z tytułu darowizny rodzi obowiązek podatkowy, co oznacza, że obdarowany ma obowiązek rozliczenia się z urzędem skarbowym. W praktyce, w kręgu najbliższych osób zastosowanie będzie miało zwolnienie od podatku, co nie jest równoznaczne ze zwolnieniem obdarowanego od dokonania formalności w skarbówce!

    W przepisach podatkowych znajdziemy podział na poszczególne grupy podatkowe oraz wskazanie kwot wolnych od podatku.

    Grupa I: małżonek, zstępni (syn, córka, wnuki, prawnuki), wstępni (matka, ojciec, dziadkowie), rodzeństwo, ojczym, macocha, pasierb, zięć, synowa, teściowie

    Grupa II: zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych

    Grupa III: inni nabywcy

    Kwoty wolne od podatku:

    1) nabycie od jednej osoby własności rzeczy i praw majątkowych do 9637 zł – w odniesieniu do I grupy podatkowej;

    2) nabycie od jednej osoby własności rzeczy i praw majątkowych do 7276 zł – w odniesieniu do II grupy podatkowej;

    3) nabycie od jednej osoby własności rzeczy i praw majątkowych do 4902 zł – w odniesieniu do III grupy podatkowej.

    Przy czym, jeżeli nabycie na własność rzeczy lub praw majątkowych od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz, to bierze się pod uwagę wartość darowizny przekazanej łącznie w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie.

    „Zerowa grupa podatkowa”

    W ramach I grupy podatkowej wyodrębnia się tzw. „O grupę podatkową”, w której wszystkie darowizny – bez względu na ich wartość – mogą być zwolnione z opodatkowania, pod warunkiem dopełnienia niezbędnych formalności. Do grupy należą: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha.  

    Warunkiem skorzystania ze zwolnienia od podatku, bez względu na wysokość przysporzenia, jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego na druku SD-Z2. W przypadku, gdy przedmiotem darowizny są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie przekracza kwotę 9 637 zł otrzymane środki należy udokumentować dowodem przekazania na rachunek lub przekazem pocztowym (oznacza to, że do druku SD-Z2 należy dołączyć wyciąg z rachunku potwierdzający przekazanie środków).

    * Przy przekazaniu darowizny w formie aktu notarialnego (np. darowizna mieszkania) zgłoszenia do urzędu skarbowego dokonuje notariusz. Notariusz zaś już nie dokona za nas zgłoszenia darowizny do urzędu w przypadku poświadczenia dziedziczenia.

    Niezgłoszenie darowizny skutkuje opodatkowaniem jej na zasadach ogólnych! Wówczas wysokość podatku zależy od kwoty nadwyżki ponad limit wolny od podatku oraz stopnia bliskości osoby obdarowanej i obdarowującej (podatek zaczyna się od 3% nadwyżki). Nieopłacenie podatku może skutkować nałożeniem przez organ podatkowy obowiązku zapłacenia stawki podatkowej wynoszącej 20 % i grozi odpowiedzialnością karno – skarbową.

    Podsumowanie

    Dokonując darowizny w rodzinie należy dopełnić wszelkich wymaganych prawem formalności formalnych. Istotne znaczenie ma złożenie odpowiedniego zgłoszenia do organu podatkowego. Sam fakt przynależenia do „O grupy podatkowej” nie oznacza, że zawsze jesteśmy zwolnieni ze składania deklaracji do urzędu skarbowego. Jeśli otrzymane w okresie 5 lat darowizny przekraczają kwotę wolną od podatku (odpowiednią dla danej grupy) deklaracja jest obowiązkowa. Ponadto, uchroni Cię od konsekwencji finansowych, jakie możesz ponieść względem organów podatkowych.

    Co więcej, zapoznanie się z treścią przepisów dotyczących opodatkowania darowizn jednocześnie wzbogaci Twoja wiedzę w zakresie czynności związanych z opodatkowaniem spadku. Regulacje dotyczące rozliczeń skarbowych związanych z darowiznami znajdą również zastosowanie w przypadku dziedziczenia. Spadkobiercy często nie wiedzą o konieczności dopełnienia formalności, co w konsekwencji może skutkować naliczeniem podatku. A jeśli prawo gwarantuje nam zwolnienia, to warto z nich skorzystać.

    Źródła

    art. 888  – 902  Kodeksu cywilnego

    Ustawa z dnia z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

  • Uszkodzona przesyłka – odpowiedzialność przewoźnika

    Uszkodzona przesyłka – odpowiedzialność przewoźnika

    Otrzymałeś uszkodzoną paczkę? A może dopiero po jej rozpakowaniu okazało się, że zwartość jest uszkodzona? Jak przedstawia się odpowiedzialność przewoźnika? Czy zawsze możesz żądać, by kurier był obecny przy otwarciu paczki?

    Odpowiedzialność przewoźnika

    Zgodnie z treścią  art. 65 ustawy Prawo przewozowe:

    „Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek, uszkodzenie lub opóźnienie w przewozie przesyłki powstałe od przyjęcia jej do przewozu aż do jej wydania oraz za opóźnienie w przewozie przesyłki.”

    Przewoźnik może wyłączyć swoją odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie albo opóźnienie w przewozie, jeśli powstały one z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy, niewywołanych winą przewoźnika, z właściwości towaru albo wskutek siły wyższej. Udowodnienie, że szkoda lub przekroczenie terminu przewozu wynikło z jednej z wyżej wymienionych okoliczności ciąży na przewoźniku.

    Ustawa wskazuje również inne powody, z uwagi na które przewoźnik może nie odpowiadać za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki. Będą to sytuacje, w których szkoda powstała z powodu jednej z wymienionych przyczyn:

    • przesyłkę nadano pod nazwą niezgodną z rzeczywistością, nieścisłą lub niedostateczną rzeczy wyłączonych z przewozu lub przyjmowanych do przewozu na warunkach szczególnych albo niezachowania przez nadawcę tych warunków;
    • braku, niedostateczności lub wadliwości opakowania rzeczy, narażonych w tych warunkach na szkodę wskutek ich naturalnych właściwości;
    • szczególnej podatności rzeczy na szkodę wskutek wad lub naturalnych właściwości;
    • ładowania, rozmieszczenia lub wyładowywania rzeczy przez nadawcę lub odbiorcę;
    • przewozu przesyłek, które zgodnie z przepisami lub umową powinny być dozorowane, jeżeli szkoda wynikła z przyczyn, którym miał zapobiec dozorca.

    Otwieranie paczki przed podpisem

    Nie ma przepisu, który umożliwiałby odbiorcy rozpakowanie i obejrzenie zawartości paczki przed jej odbiorem. Nie można zatem wyegzekwować od kuriera, by ten każdorazowo otwierał przy nas przesyłki, zanim je opłacimy lub pokwitujemy ich odbiór.

    Wyjątkowa sytuacja ma miejsce w przypadku, gdy już przed wydaniem paczki okazuje się, że doznała ona ubytku lub uszkodzenia. Mówiąc prosto, ewidentnie widać uszkodzenia, wgniecenia, pęknięcia czy słychać dźwięk potłuczonego szkła. Wówczas przewoźnik w obecności uprawnionego powinien sporządzić protokół, opisując stan przesyłki oraz okoliczności powstania szkody.

    Co ważne, odbiorca paczki, która nosi ślady wskazujące na jej naruszenie może zażądać od kuriera sporządzenia takiego protokołu.

    *Niektóre firmy przewozowe pozwalają na otwieranie paczek przed ich odbiorem, ale takie zasady może przewidywać umowa przewozu czy regulamin. Niekiedy jest to uzależnione od gabarytów paczki, jej zawartości albo od wykupienia dodatkowej usługi.

    Uszkodzenie dostrzegłeś po odebraniu przesyłki

    Jeżeli ubytek lub uszkodzenie ujawniły się dopiero po wydaniu paczki i nie dały się z zewnątrz zauważyć przy odbiorze, wówczas przewoźnik ustali stan przesyłki (jednocześnie sporządzając odpowiedni protokół). Odbywa się to na żądanie uprawnionego, zgłoszone niezwłocznie po ujawnieniu szkody, ale nie później niż w ciągu 7 dni od dnia odbioru przesyłki.

    Protokół podpisują osoby uczestniczące w ustaleniu stanu przesyłki. Jeżeli uprawniony nie zgadza się z treścią protokołu, może zamieścić w nim zastrzeżenie z uzasadnieniem.

    Wymaga podkreślenia, że jeżeli ustalenia protokolarne, podjęte na żądanie uprawnionego, nie wykażą szkody w przesyłce albo wykażą jedynie szkodę stwierdzoną już uprzednio przez przewoźnika, uprawniony ponosi opłaty określone w taryfie przewoźnika.

    Wygaśnięcie roszczeń

    Przyjęcie przesyłki przez uprawnionego bez zastrzeżeń powoduje wygaśnięcie roszczeń z tytułu ubytku lub uszkodzenia, chyba że

    • szkodę stwierdzono protokolarnie przed przyjęciem przesyłki przez uprawnionego;
    • zaniechano takiego stwierdzenia z winy przewoźnika;
    • ubytek lub uszkodzenie wynikło z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika;
    • szkodę niedającą się z zewnątrz zauważyć uprawniony stwierdził po przyjęciu przesyłki i w terminie 7 dni zażądał ustalenia jej stanu oraz udowodnił, że szkoda powstała w czasie między przyjęciem przesyłki do przewozu a jej wydaniem.

    Reklamacja i odszkodowanie

    Dysponując protokołem szkody uprawniony może złożyć reklamację do przewoźnika.

    W przypadku roszczeń o zwrot należności lub jej części z tytułu umowy przewozu przesyłek towarowych – uprawnionym do dochodzenia odszkodowania jest nadawca lub odbiorca, zależnie od tego, który z nich dokonał zapłaty. O inne roszczenia z tytułu umowy przewozu – uprawnionym jest  nadawca lub odbiorca zależnie od tego, któremu z nich przysługuje prawo rozporządzania przesyłką.

    Podsumowanie

    Jeśli otrzymałeś paczkę noszącą ślady zewnętrznych uszkodzeń poinformuj o tym kuriera i sprawdźcie razem zawartość pod kątem ewentualnych szkód. Kurier sporządzi protokół, który następnie podpiszecie. Otrzymasz egzemplarz dokumentu, na podstawie którego możesz dochodzić odszkodowania od przewoźnika. Jeśli paczkę rozpakowałeś później, już po oddaleniu się kuriera, i okazało się że zawartość jest uszkodzona lub ma ubytek niezwłocznie zgłoś ten fakt przewoźnikowi! Zrób również zdjęcia. Jeśli takie zgłoszenie nastąpi po upływie 7 dni od przyjęcia przesyłki, będziesz musiał dowieść okoliczności powstania szkody, bo przewoźnik najprawdopodobniej uzna tą okoliczność za przyjęcie przesyłki bez zastrzeżeń.

  • Usługi i towary bez prawa zwrotu

    Usługi i towary bez prawa zwrotu

    O tym kiedy przysługuje Ci zwrot towaru pisałam w poprzednich artykułach. Poruszałam również kwestię zwrotów rzeczy kupionych na prezentacjach czy w ramach promocji typu Black Friday. Dziś chciałabym skupić się na zakupach internetowych (w przepisach nazywanymi zakupami na odległość) i wyjątkowych sytuacjach, w których reguła zwrotu nie obowiązuje.

    Zwrot towaru kupionego przez Internet

    Konsument, tak jak to ma miejsce w przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, może w terminie 14 dni bez podawania przyczyny złożyć przedsiębiorcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Umowę uważa się za niezawartą, a strony zobowiązane są do dokonania zwrotu wzajemnych świadczeń (konsument odsyła towar a sprzedawca zwraca pieniądze).

    Reguły określające terminy zwrotów, wygaśnięcie umów dodatkowych, jak również odpowiedzialność za zmniejszenie wartości rzeczy są identyczne jak przy umowach zwieranych poza lokalem przedsiębiorstwa. Przypominam, że dopuszczalny jest zwrot rzeczy równocześnie z odstąpieniem od umowy, a bezpośrednie koszty zwrotu rzeczy ponosi konsument. Przedsiębiorca zaś zwraca konsumentowi dokonane przez niego płatności, w tym również koszty dostarczenia rzeczy.

    Wyjątki od zasady prawa odstąpienia od umowy

    Po pierwsze prawo do rezygnacji z zakupu nie będzie miało zastosowania w obrocie dwustronnie profesjonalnym (B2B) i powszechnym (C2C), chyba że strony umowy w drodze indywidualnych porozumień zagwarantują sobie taką możliwość. Niekiedy regulaminy sklepów internetowych, świadomie lub nieświadomie, oferują możliwość zwrotu towarów wszystkim swoim klientom bez względu na status konsumenta. Nie mają takiego prawnego obowiązku, ale mieści się to w granicach swobody umów.

    Po drugie w ustawie o prawach konsumenta (art. 38) znajdziemy KATALOG WYŁĄCZEŃ, czyli wyliczenie umów w przypadku których nie przysługuje prawo odstąpienia. Będą to następujące umowy:

    1) Umowa o świadczenie usług – gdy przedsiębiorca wykonał w pełni usługę za wyraźną zgodą konsumenta.

    Przykład: zrealizowano usługę edukacyjną w postaci kursu językowego online i nie ma możliwości przywrócenia stanu poprzedniego.

    2) Umowa, której cena lub wynagrodzenie zależy od wahań na rynku finansowym, nad którym przedsiębiorca nie sprawuje kontroli.

    Przykład: zakup złota lub waluty.

    3) Umowa, której przedmiotem jest rzecz wyprodukowana według specyfikacji konsumenta lub służąca zaspokojeniu jego zindywidualizowanych potrzeb.

    Przykład: sprzedaż mebli wykonanych według indywidualnego projektu.

    4) Umowa, której przedmiotem jest rzecz ulegająca szybkiemu zepsuciu lub mająca krótki termin przydatności do zużycia.

    Przykład: zakup niektórych artykułów spożywczych albo kosmetyków naturalnych.

    5) Umowa, której przedmiotem jest rzecz dostarczana w zapieczętowanym opakowaniu a po otwarciu nie można tej rzeczy zwrócić z uwagi na ochronę zdrowia lub względy higieniczne.

    Przykład: towary lecznicze. Kwestia sporną jest zwrot bielizny, zdania są podzielone.

    6) Umowa, której przedmiotem są rzeczy, które po dostarczeniu, ze względu na swój charakter, zostają nierozerwalnie połączone z innymi rzeczami.

    Przykład: materiały użyte w konstrukcji budynku, drzewo posadzone w ogrodzie.

    7) Umowa, której przedmiotem świadczenia są napoje alkoholowe a ich cena została uzgodniona przy zwarciu umowy sprzedaży, zaś ich dostarczenie jest możliwe dopiero po 30 dniach, przy czym jednocześnie ich wartość zależy od wahań na rynku finansowym, na które sprzedawca nie ma wpływu.

    Przykład: wina kolekcjonerskie czy wysokogatunkowe whisky.

    8) Umowa, w wyniku której konsument wyraźnie zażądał od przedsiębiorcy przyjazdu celem dokonania pilnej naprawy lub konserwacji.

    Przykład: usługa ślusarska w związku z awaryjnym otwarciem drzwi.

    9) Umowa, której przedmiotem są nagrania dźwiękowe lub wizualne albo programy komputerowe dostarczane w zapieczętowanym opakowaniu, jeśli opakowanie zostało otwarte po dostarczeniu.

    Przykład: Rozerwanie folii z płyty lub naklejki umieszczonej na opakowaniu.

    10) Umowa o dostarczanie dzienników, periodyków lub czasopism z wyjątkiem umowy o prenumeratę.

    Przykład: dzienniki, czasopisma, z których treścią czytelnik mógł się zapoznać i niejako nabyć informacje.

    11) Umowa zawarta w drodze aukcji publicznej.

    Przykład: Licytacja obrazu w  domu aukcyjnym. Nie dotyczy to aukcji na allegro.

    12) Umowa o świadczenie usług zakwaterowania (innych niż do celów mieszkalnych), przewozu rzeczy, najmu samochodów, gastronomii, usług związanych z wypoczynkiem, wydarzeniami rozrywkowymi, sportowymi lub kulturalnymi, jeśli w umowie oznaczono dzień lub okres świadczenia usługi.

    Przykład: Rezerwacja noclegu w hotelu, zakup biletu na koncert.

    13) Umowa o dostarczanie treści cyfrowych, które nie są zapisane na nośniku materialnym, jeśli spełnienie świadczenia rozpoczęło się za wyraźną zgodą konsumenta przed upływem terminu do odstąpienia od umowy i po poinformowaniu go przez przedsiębiorcę o utracie prawa odstąpienia.

    Przykład: Świadczenie usługi drogą elektroniczną w postaci dostępu do aplikacji.

    Źródła

    Ustawa o prawach konsumenta